Kiralamak mı, satın almak mı? Bu soru araçta, iş yerinde, matkaptan kamera ekipmanına kadar birçok kalemde karşınıza çıkar. Cevap "genel olarak" verilemez; sadece kullanım süresi, kullanım sıklığı ve toplam maliyet hesaplandığında ortaya çıkar. Aşağıdaki yöntem, duygusal tercihi devre dışı bırakıp kararı sayılara bağlamanızı sağlar. Kağıt kalem veya basit bir tablo yeterli.
Her kiralama satın alma karşılaştırması aynı dört soruya dayanır:
Kabaca bir kural: kullanım süresi kısa, sıklık düşük ve değer kaybı yüksekse kiralama öne geçer. Süre uzun, sıklık yüksek ve varlık değerini koruyorsa satın alma öne geçer. Ama kabaca kural karar vermez; hesap verir.
En sık yapılan hata, kira bedelini satış fiyatıyla karşılaştırmak. Doğru karşılaştırma toplam sahip olma maliyeti üzerinden yapılır. Satın alma tarafında şunları toplayın:
Kiralama tarafında ise:
İki tarafı da aynı süreye indirin. Üç yıllık kira toplamını üç yıl sonunda elinizde kalan varlığın net maliyetiyle karşılaştırın. Farklı sürelerde kıyaslama yapmak sonucu baştan bozar.
Satış fiyatı 100 birim olan bir ekipmanı ele alalım. Üç yıl sonra 55 birime satılabildiğini, yılda 6 birim bakım gerektirdiğini varsayın. Net maliyet: 100 − 55 + 18 = 63 birim. Aynı ekipmanın yıllık kirası 25 birim ise üç yılda 75 birim ödersiniz. Bu tabloda satın alma kazanır. Ama ekipmanı sadece 14 ay kullanacaksanız kira 29 birim civarında kalır; satın alma ise değer kaybı ve bakım yüzünden daha pahalıya gelir. Aynı ürün, farklı süre, tersine dönen sonuç.
Kararın matematiksel kalbi budur: satın almanın kiralamaya göre avantajlı hale geldiği süre. Basit hesap şöyle işler:
Sonuç sınıra çok yakınsa kiralamayı seçmek genelde daha az riskli olur, çünkü esneklik bedava gelen bir avantajdır. Belirsizlik varsa esnekliğe prim verin.
| Varlık | Kiralama lehine | Satın alma lehine |
|---|---|---|
| Otomobil | Yılda düşük kilometre, sık model değiştirme isteği, gideri sabitleme ihtiyacı | Uzun kullanım, yüksek kilometre, kendi bakımını yapabilme |
| Konut / iş yeri | Şehir veya iş değişimi olasılığı, peşinatın hazır olmaması | 5+ yıl kalma planı, uzun vadeli sabit gider isteği |
| Ekipman / alet | Tek seferlik iş, yılda birkaç kullanım, hızlı teknoloji değişimi | Haftalık kullanım, gelir getiren kullanım |
| Mobilya / beyaz eşya | Kısa süreli taşınma, geçici konaklama | Neredeyse her uzun vadeli durum |
Araç tarafında hesabı yaparken toplu taşıma seçeneğini de üçüncü bir sütun olarak eklemek işe yarar; ulaşım giderleri optimizasyonu çoğu bütçede sahiplik sorusundan daha büyük fark yaratır.
Hesap eşit çıktığında karar bu maddelerde netleşir: